SHEVIAKOV CONSULT · PORADNIK
Ponaglenie i skarga na bezczynność w sprawie karty pobytu
Gdy wojewoda długo nie wydaje decyzji w sprawie pobytu, prawo daje dwa narzędzia: ponaglenie, a po nim skargę do sądu administracyjnego. Wyjaśniamy, kiedy z nich korzystać.
Ponaglenie (art. 37 k.p.a.)
- Strona może wnieść ponaglenie, jeżeli sprawy nie załatwiono w terminie (bezczynność) albo postępowanie trwa dłużej, niż to niezbędne (przewlekłość).
- Ponaglenie musi zawierać uzasadnienie.
- Wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę — w sprawach pobytowych do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem wojewody.
- Wojewoda przekazuje ponaglenie z aktami w ciągu 7 dni, a organ wyższego stopnia rozpatruje je w ciągu 7 dni.
- Organ stwierdza, czy doszło do bezczynności lub przewlekłości i czy z rażącym naruszeniem prawa, i może zlecić załatwienie sprawy w wyznaczonym terminie.
Jaki termin ma wojewoda
Decyzję w sprawie pobytu czasowego wydaje się w terminie 60 dni (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). W sprawach wszczętych od 27 kwietnia 2026 r. termin biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z dwóch zdarzeń: złożenie wniosku bez braków formalnych (albo ich uzupełnienie) oraz przedłożenie dokumentów, o których mowa w art. 106f, albo bezskuteczny upływ terminu wyznaczonego na to przez wojewodę (art. 112a ust. 2). Osobiste stawiennictwo nie jest już zdarzeniem, od którego liczy się ten termin.
W sprawach wszczętych i niezakończonych przed 27 kwietnia 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe — termin biegnie wtedy od ostatniego z trzech zdarzeń, w tym osobistego złożenia wniosku albo osobistego stawiennictwa w urzędzie wojewódzkim. Organ powinien też niezwłocznie sprawdzić kompletność wniosku (art. 35 k.p.a.).
Gdy organ nie załatwi sprawy w terminie, musi zawiadomić strony, podać przyczyny i nowy termin oraz pouczyć o prawie do ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.).
Art. 100d specustawy ukraińskiej
Art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy stanowi, że w postępowaniach pobytowych prowadzonych przez wojewodę terminy na załatwienie sprawy nie biegną i nie stosuje się przepisów o bezczynności. Przepis dotyczy wszystkich cudzoziemców, nie tylko obywateli Ukrainy. Okres ten przedłużono do 4 marca 2027 r. (ustawa z 23 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 203, art. 17 pkt 50); wskazuje na to także Rzecznik Praw Obywatelskich. Dlatego w praktyce o tym, czy termin 60 dni biegnie, rozstrzyga sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 16 lutego 2026 r. (II OSK 1087/25) przyjął, że art. 100d nie daje podstaw do czasowego wyłączenia kontroli sądów administracyjnych nad bezczynnością i przewlekłością. Sąd uznał, że przedłużenie art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia, dlatego od 1 lipca 2024 r. termin na załatwienie sprawy biegnie. NSA utrzymał wyrok WSA w Poznaniu, który zobowiązał wojewodę do rozpoznania wniosku w terminie 30 dni.
Wyrok ten oceniał przedłużenie art. 100d do 30 września 2025 r. Późniejszych przedłużeń — do 4 marca 2026 r. i obecnego do 4 marca 2027 r. — NSA wprost jeszcze nie oceniał. Przykładowo WSA w Łodzi w prawomocnym wyroku z 9 czerwca 2026 r. (III SAB/Łd 51/26) stwierdził bezczynność wojewody (bez rażącego naruszenia prawa) i zobowiązał go do wydania decyzji w terminie 30 dni. Wynik skargi zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Skarga na bezczynność do WSA
- Skargę można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
- Wystarczy wcześniejsze ponaglenie bez braków formalnych — nie trzeba czekać na jego rozpatrzenie.
- Sąd może zobowiązać wojewodę do wydania decyzji w terminie 30 dni od zwrotu akt i zasądzić koszty postępowania.
Odwołanie od odmowy
Gdy decyzja już zapadła i jest odmowna, właściwym środkiem jest odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w terminie 14 dni od doręczenia, za pośrednictwem wojewody — nie ponaglenie.
Potrzebujesz pomocy?
Przygotujemy ponaglenie i skargę na bezczynność albo odwołanie od odmowy.
+48 886 691 639 · +48 733 793 970 · Zakres pomocy
Skontaktuj sięŹródła
— Rzecznik Praw Obywatelskich — pismo do MSWiA z 1.06.2026 w sprawie przewlekłości legalizacji pobytu
— Ustawa o cudzoziemcach, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1079 — art. 112a (ISAP, Sejm RP)
— NSA, wyrok z 16.02.2026, II OSK 1087/25 (CBOSA, treść sprawdzona 21.11.2026)
— WSA w Łodzi, wyrok z 9.06.2026, III SAB/Łd 51/26 (CBOSA, treść sprawdzona 21.11.2026)
Źródła sprawdzone 21–22.11.2026.
Strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady w Twojej sprawie. Opracowanie: 16 listopada 2026 r., aktualizacja: 22 listopada 2026 r.
